DİSLEKSİ (OKUMA GÜÇLÜĞÜ) NEDENLERİ NELERDİR?

Disleksi, Diskalkuli, Disgrafi, Dispraksi olarak farklılık gösteren öğrenme güçlükleri, merkezi sinir sisteminde oluşan nörolojik kökenli fonksiyon bozukluklarından dolayı oluşabileceği gibi kalıtsal olarak da aktarılabilmektedir. Birçok neden için potansiyel bir neden olduğu görüşü hakimdir. Henüz disleksinin tam olarak nedeni tespit edilememiş olmakla birlikte tüm bu nedenler bir başka bozukluğun sebebi de olabilirler.Tıbbi gelişmeler henüz disleksinin ve diğer öğrenme güçlüklerinin nedenlerini tam olarak tespit edememiş olsa da, hali hazırda öğrenme güçlüğüne dair birçok tıbbi çalışma sürmektedir. Olası öğrenme güçlüğü nedenlerine bakacak olursak :

GENETİK FAKTÖRLER

Yapılmış birçok araştırma disleksi ve genetik arasında güçlü bir bağ olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan çalışmalar, genetik faktörlerin disleksi nedeni olabileceği konusunda güçlü bir yaklaşımdır.

BEYNİN FONKSİYONEL YAPISI

Her bireyin beyin yapısı farklıdır. Bu elbette ki disleksiye sahip olan bireyler için de geçerlidir. Beyinlerinin bölümleri arasındaki yolların kurduğu etkileşim ve bağlantılar verimsiz olabilir. Birçok uzman disleksik bireylerin yaşadıkları problemlerin beyinlerinin yapılarıyla ilgili değil, beyinlerinin nasıl çalıştığıyla (fonksiyonel yapı) ilgili bir durum olduğunu düşünmektedir.

KORPUS KALLOSUMDA FARKLILIKLAR

Bilindiği üzere beyin sol ve sağ yarıküreden (hemisfer) oluşur. Bu iki hemisferin tam ortasında korpus kallosum adı verilen ve beynin yarıküreleri arasında iletişim ve etkileşimi sağlayan sinir ağları içeren yapı bulunur. Korpus kallosumdaki yapısal farklılıkların erken çocukluk döneminde tanılanacak birçok bozukluk ile ilişkilendirildiği bilinmektedir. Korpus kallosumda yer alan yapısal farklılıkların okuma esnasında aktive olan beyin alanları arasındaki etkileşimi azaltması sebebiyle disleksi nedenlerinden biri olduğu düşünülmektedir.

BEYNİN YARIKÜRELERİ ARASINDAKİ FARKLILIKLAR

Daha önce söz ettiğimiz gibi beyin sağ ve sol yarıküreden (hemisfer) meydana gelen iki temel bölüme sahiptir. Bu hemisferlerin de her biri belirli işlevler yürüten 4 ana bölgeye (lob) ayrılır. (Frontal, paryetal, oksipital ve temporal loblar.) Beyinde yer alan bu loblar belirli aktivitelerde rol alırlar. Beyin yarıküreleri ve/veya loblar arasındaki yapısal farklılıklar (asimetriler) disleksinin temelinde yer alan nörolojik faktörlerden birisidir.

HAMİLELİKTE ALKOL-SİGARA VE DİĞER YABANCI MADDE ETKİLERİ

Yapılmış olan birçok çalışma, gebelik sürecinde annenin alkol, sigara, ve diğer kimyasallar gibi yabancı maddelere maruz kalması ile düşük zeka kapasitesi veya öğrenme güçlüğüne sebep olması arasındaki ilişkiye işaret etmiştir.

DOĞUM ÖNCESİ VEYA DOĞUM ANI NEDENLERİ

Doğum esnasında olağan dışı yaşanmış bir gelişme (doğum süresinin uzaması, fiziksel müdahaleler) araştırmacılar tarafından (doğrudan olmasa da) öğrenme güçlüklerinin olası bir nedeni olarak değerlendirilmektedir.

DOĞUM SONRASI ETKENLER

Araştırmacıların yoğun bir şekilde üzerinde durdukları konudur.  Kimi yabancı maddelere maruz kalan (örn. kurşun) çocukların kimi bilişsel süreçlerde (sözel performans, dikkat, dil işleme süreçleri) kimyasala daha düşük düzeyde maruz kalmış çocuklara göre daha düşük performans sergiledikleri gözlemlenmiştir. Birçok kimyasal madde öğrenme güçlüklerinin kaynağı konusunda dolaylı yoldan ilişkilendirilmiştir.

Doğum sonrası yabancı maddeye maruz kalmanın dışında kafa travmaları da kimi öğrenme güçlüklerinin sebebi olarak düşünülmektedir.