DİSLEKSİ (OKUMA GÜÇLÜĞÜ) NEDİR?

Normal ya da üstün zekâ seviyesine sahip, fiziksel, ruhsal ya da nörolojik herhangi bir bozukluğu olmayan bazı bireylerin okuma, yazma, konuşma, düşünce ve aritmetik becerilerinde zorluklar yaşamasına neden olan, özel okuma güçlüğüne “Disleksi” denir.

Disleksik kişiler; öğrenme için yeterli zekâ, yetenek ve kapasiteye sahip olmalarına rağmen, kendi algılarına uygun öğrenme metotlarına ulaşamadıklarından bu güçlükle karşılaşmaktadırlar.

Disleksi skalası oldukça geniştir. Hiç okuyamama seviyesinden, harf ya da hece atlama, heceleyerek okuma, harf ekleme, ters çevirme, döndürme seviyesine kadar bir geniş yelpazede görülebilir. Disleksili çocuklar akıcı bir okuma yapmakta, dikkatlerini toplamada ve devam ettirmede güçlük yaşarlar. Okuma faaliyetini kaygı verici bulabilirler bu nedenle kelime hatası yapabilirler, özellikle uzun kelime ve cümleleri okumada zorlanabilirler. Disleksi tanısı koyabilmek için zeka düzeyinde herhangi bir  problem olmaması gerekmektedir.  Her ne kadar dislekside bazı belirtiler ortak olsa da, bilim insanları birçok farklı tür disleksi saptamışlardır.

Edinilmiş Disleksi: Yaşamın ileri evrelerinde ortaya çıkar ve genellikle genetik veya kalıtsal faktörlere bağlı değildir. Beynin okur yazarlıktan sorumlu olan dil alanlarını etkileyen travmatik bir beyin zedelenmesi veya beyin hasarı sonrası oluşabilir.

Gelişimsel Disleksi: Bu tip disleksi genellikle en çok akademik ortamlarda görünür. Beyin hasarı ya da kazadan kaynaklanmaz ve doğumdan itibaren vardır.

Yüzeysel Disleksi: Genellikle edinilmiş bir disleksi modelidir ama gelişimsel de olabilir. Yüzeysel disleksi sahibi çocuklar belirgin okuma zorlukları göstermezler. Bu tür disleksi görsel, sözcüksel ya da doğrudan sinir yollarında zayıf işleme ile ilgilidir.

Fonolojik Disleksi: En yaygın disleksi türüdür. Temelinde gelişimsel bir disleksi türüdür. Fonolojik disleksi sahibi çocuklar uzun, tanıdık ya da alışıldık olmayan kelimeleri okurken çok zorluk çekerler. Ancak, tanıdık kelimeleri doğru okuyabilirler. Bu tür disleksi beynin dilin seslerini işlemekte sorumlu bölgelerinin zayıf olmasıyla ilgilidir. Yani bu disleksiye sahip çocuklar sözcüksel veya görsel yollarla okurlar ancak işitsel işlemede sorun yaşarlar.

Derin Disleksi: Edinilmiş bir disleksi türüdür. Birey var olan okuma becerisini yitirdiği için en ciddi disleksi türlerinden birisidir. Derin disleksikler hem sesleri çıkarmada hem de kelimelerin bütününü tanımda güçlük yaşarlar bu sebeple, hem fonolojik hem de görsel nöronal yollar zarar görmüştür.